Władysław Lucjan Gołąb

Władysław Lucjan Gołąb (1931-2022)

Prawnik, honorowy obywatel Podkowy Leśnej

Władysław Lucjan Gołąb (1931-2022)
fot. Mieczysław Klajnowski

Urodził się 13 kwietnia 1931 r. w Sulejowie, był najmłodszym z dzieci Rozalii i Władysława. W czasie wojny rodzina związała się z NSZ i ZWZ, a jej dom stał się miejscem konspiracyjnych spotkań. Pod koniec wojny, podczas rozbrajania min, które Niemcy podkładali, by zatrzymać armię radziecką, 13-letni Władysława został ciężko ranny i częściowo stracił wzrok. Rodziców aresztowano (zwolniono ich), a bratu, skazanemu na karę śmierci, udało się uciec.

W 1946 r. rozpoczął naukę w szkole dla niewidomych w Łodzi, przechodził kolejne zabiegi, w końcu stracił wzrok całkowicie. Poznał alfabet Braille’a i uczył się w gimnazjum w trybie przyśpieszonym, włączając w pracę wychowawczą, jako kierownik kursów do spraw walki z analfabetyzmem. W 1949 r. zdał maturę i podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Łodzi. W 1953 r. dostał się na aplikację adwokacką, egzamin adwokacki zdał dwa lata później. Był pierwszym niewidomym adwokatem w Polsce. W tym samym roku (1955) na Jasnej Górze poślubił Justyną Dwornicką. Żona przez całe życie wspierała męża w codziennych zajęciach, była jego przewodnikiem, sekretarką i kierowcą.

W 1957 r. zaproponowano mu etat radcy prawnego w Związku Spółdzielni Inwalidów oraz radcy w Związku Spółdzielni Niewidomych (który współtworzył). W późniejszych latach był radcą prawnym jeszcze kilku innych spółdzielni. W dużej mierze była to działalność społeczna. W latach 1974–2010 redagował periodyk „Encyklopedia Prawa”, adresowany do niepełnosprawnych i omawiający zmiany w przepisach prawnych ich dotyczące. Współpracował z Polskim Radiem, prowadząc pogadanki na te bliskie sobie tematy. Od 1958 r. publikował m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Więzi” oraz w „Szkole Specjalnej”.

Należał do Związku Ociemniałych Żołnierzy RP, najpierw jako sekretarz generalny, potem wiceprezes i od 1997 r. jako prezes Zarządu Głównego. Uczestniczył w konferencjach i kongresach niewidomych w Lipsku i Paryżu, w latach 1990–1997 reprezentował to środowisko, a później też kombatantów w pracach komisji Sejmu RP. Przez wiele lat prowadził wykłady z zakresu prawa osób niepełnosprawnych dla studentów i pracowników organizacji pozarządowych oraz dla uczniów i ich rodziców.

W latach 50. Władysław poznał matkę Elżbietę Różę Czacką, twórczynię zakładu dla ociemniałych w Laskach, i poświęcił jej dziełu większą część życia. W 1973 r. został wiceprezesem, a w 1975 prezesem Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi. Do końca lat 80. dojeżdżał z Podkowy do Lasek. Integrował społeczność złożoną z pracowników świeckich, sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża i podopiecznych oraz umiejętnie zarządzał funduszami Towarzystwa i różnych domów dla niewidomych dzieci, m.in. środkami Szkoły Podstawowej w Rabce, Domu Małego Niewidomego Dziecka w Warszawie. Wspierał edukację informatyczną niewidomych studentów, ułatwiającą im zatrudnienie, udzielając stypendiów. Władysław Gołąb, przez 47 lat kierując Towarzystwem jako prawnik i prezes, nie pobierał z tego tytułu żadnego wynagrodzenia, traktował to jako realizację dzieła Lasek. Był radcą prawnym w kilku warszawskich instytucjach i z tego utrzymywał rodzinę.

W 1958 r. Justyna i Władysław kupili dom w Podkowie i zamieszkali tu z dwojgiem, a wkrótce trojgiem dzieci. Włączyli się w życie miasta, zaprzyjaźnili z ks. Leonem Kantorskim. „Ksiądz niezwykle nas zaangażował w życie kościoła. Braliśmy udział w spotkaniach grupy agapowej, synowie związali się ze Świetlikami, córka śpiewała w chórze” – wspominała Justyna Gołąb. Sama przez wiele lat też śpiewała w chórze kierowanym prof. Kazimierza Gierżoda, również jako solistka. Władysław działał w Radzie Parafialnej, o czym tak opowiadał: „Trafiłem do Rady na początku lat 70. I choć to Leon prowadził Radę, byłem jej formalnym świeckim przewodniczącym przez wiele lat, aż do nadejścia kolejnego proboszcza, księdza Leszka Slipka […]. Rada Parafialna była organem doradczym księdza Kantorskiego. Z reguły zbieraliśmy się nie częściej niż raz w miesiącu, przy wspólnym śniadaniu, po którym odbywała się narada. Ksiądz zadawał nam pytania i zasięgał opinii”. „Jako członek Rady Parafialnej, znając potrzeby parafii, tata niejednokrotnie wspierał finansowo ks. Leona, bardzo dyskretnie” – dodaje syn Michał.

W 1982 r. Władysław Gołąb podpisał deklarację założycielską Parafialnego Komitetu Pomocy Bliźniemu. Doradzał także dyrektorowi Szkoły św. Teresy i Gimnazjum św. Hieronima Grzegorzowi Dąbrowskiemu w sprawach związanych z budową nowej siedziby (był też autorem pierwszego statutu tej placówki). W 2010 r., po śmierci ks. Leona, został prezesem fundacji „Lumen”, wspierającej tę inicjatywę.

W 1988 r. Justyna i Władysław Gołąbowie zamieszkali na terenie zakładu w Laskach, nadal jednak utrzymywali kontakty z rodziną i parafią, odwiedzali ks. Leona Kantorskiego. We wrześniu 2011 r., podczas uroczystej sesji Rady Miasta, otrzymali tytuł Honorowych Obywateli Miasta Ogrodu Podkowa Leśna.

Władysław Gołąb zmarł 31 stycznia 2022 r. Został pochowany na cmentarzu leśnym w Laskach. Był wielokrotnie odznaczany, m.in.: Medalem św. Brata Alberta (2004), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski z Gwiazdą, za wybitne zasługi w pracy zawodowej i działalności społecznej na rzecz osób niewidomych (2012). Justyna Gołąb zmarła 26 grudnia 2023 r. i spoczęła obok męża.

Oprac. MW, na podstawie: Izabela Górnicka-Zdziech, Grzegorz Dąbrowski (red.), Brat Lew. Ksiądz Kantorski we wspomnieniach, TPMOPL, Podkowa Leśna 2018; Izabela Górnicka-Zdziech, Państwo Justyna i Władysław Gołąbowie Honorowi Obywatele Miasta Ogrodu Podkowa Leśna, 2011, druk z okazji nadania pp. Gołąbom honorowego obywatelstwa PL; Laski pożegnały Władysława Gołąba, spadkobiercę dzieła matki Czackiej, https://wiez.pl; rozmowa z Michałem Gołąbem z 6 listopada 2023 r.