Krystyna Paulina Latoń

Krystyna Paulina Latoń

Żołnierka, redaktorka, sekretarz Towarzystwa Przyjaciół Miasta Ogrodu Podkowa Leśna

Krystyna Paulina Latoń

fot. archiwum rodzinne

Krystyna Paulina Latoń urodziła się 24 grudnia 1887 r. w Warszawie. Pochodziła z mieszczańskiej rodziny Munków, jej ojciec był administratorem domów. Ukończyła gimnazjum Zofii Wróblewskiej-Kurmanowej, studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie ukończyła studium polonistyczne. Pierwszą jej pracą była posada bibliotekarki.

Należała do oddziałów żeńskich POW, od września 1916 r. do ich likwidacji 11 grudnia 1918 r. Równocześnie (do września 1917 r.) pracowała w Głównym Biurze Ekspedycji Wydawnictw (poczta lotna), a w następnym roku – w kolportażu centralnym (pseudonimy „Pola” i „Morska”).

W listopadzie 1918 r. została kurierką Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Pełniła tę służbę do lutego 1919 r., kiedy została sekretarką Klubu PPS w Sejmie (do 1933 r.).

Prowadziła kronikę Klubu, redagowała przemówienia, wnioski i interpelacje posłów. W tym czasie stale współpracowała z „Robotnikiem”, a od 1928 r. była etatowym pracownikiem wydawnictwa. Redagowała, przygotowywała jedną mutacji regionalną – katowicką „Gazetę Robotniczą” oraz materiały literackie do numerów niedzielnych i świątecznych.

W 1924 r. Krystyna Munkówna poślubiła Wincentego Latonia, który w tym roku odszedł z wojska i rozpoczął pracę w Funduszu Bezrobocia (później Fundusz Pracy). Zamieszkali najpierw w Warszawie, a w roku 1927 kupili w Podkowie działkę przy ul. Dworskiej (dziś róg ul. Klonowej i Modrzewiowej), gdzie w 1931 zbudowali niewielką drewnianą willę, którą nazwali „Zagaj”. W 1932 r. zamieszkali w Podkowie na stałe.

Córka Maria Wojnarowska-Jezierska wspominała: „Środki potrzebne na zagospodarowanie się w Podkowie Leśnej przekraczały możliwości mego ojca – urzędnika oraz matki. Pisywała więc też felietony, m.in. do «Kuriera Porannego». Kończyła je często w kolejce EKD, w drodze do pracy. Warunki podróży były komfortowe. Umożliwiały zarówno pisanie, jak i odpoczynek w drodze powrotnej. […] Cały wolny czas rodzice poświęcali pracy w Podkowie. Mieli zapał i entuzjazm pionierów. Odkryli Podkowę i mieli własną wizję jej wyglądu i zagospodarowania”.

Realizowała te pomysły, wchodząc w styczniu 1935 r. wraz z grupą mieszkańców osiadłych w Podkowie w latach 30. do władz Towarzystwa Przyjaciół Miasta Ogrodu Podkowa Leśna. Nowi podkowianie zmienili charakter Towarzystwa, ze stowarzyszenia zajmującego się przede wszystkim organizacją osiedla, na integrujące życie społeczne mieszkańców i reprezentujące ich interesy wobec Zarządu Dóbr (organizatora parcelacji i zarządcę terenów) oraz władz samorządowych. Do zawieszenia działalności Towarzystwa we wrześniu 1939 r. Krystyna Latoń pełniła funkcję sekretarza. Zawdzięczamy jej (a następnie jej córce) ocalenie i przechowanie niemal kompletnych materiałów dotyczących działalności TPMOPL z lat 1935–1939, bezcennego źródła do badań historii miasta ogrodu.

Podczas okupacji Krystyna Latoniowa prowadziła komórkę przerzutu bibuły i ukrywających się ludzi, współpracowała też z rodziną Niemyskich, która organizowała pomoc ukrywającym się Żydom. Uczyła na tajnych kompletach, które zostały później przekształcone w liceum podkowiańskie. Po dopuszczeniu swojej grupy młodzieży do matury w maju 1947 r., rozpoczęła pracę jako redaktor w Agencji Robotniczej; później w wydawnictwie „Wiedza” (po przekształceniu „Książka i Wiedza”). Od 1952 r. była kierownikiem redakcji w Państwowym Instytucie Wydawniczym.

Zmarła 16 stycznia 1966 r. i pochowana została na cmentarzu w Podkowie Leśnej.

 

Opr. BW na podstawie: Bogdan Wróblewski, Krystyna Latoń, „Rocznik Podkowiański” 1987/1988, nr 2/3, wyd. Parafialny Komitet Pomocy Bliźniemu, s. 115; Małgorzata Wittels, Drugi album z Podkową, Biblioteka Podkowiańska, t. 7, wyd. TPMOPL, 2000, s. 119–131; Bogdan Wróblewski, Podkowa Leśna Miasto Ogród do 1939 roku, Biblioteka Podkowiańska, t. 1, wyd. TPMOPL, 2003 (wydanie II), s. 69–81; Obywatelskie Archiwum Podkowy Leśnej, zespół: Działalność TPMOPL do 1939 r., sygn. Pl/1007/001.