Julian Dzierżanowski

Architekt.

Julian Lucjan Dzierżanowski - Architekt

fot. archiwum rodzinne

Julian (Juliusz) Dzierżanowski herbu Grzymała urodził się 24 kwietnia 1873 r. w Beszkówce, w guberni czernihowskiej na Ukrainie, w rodzinie ziemiańskiej. Ukończył gimnazjum w Kijowie, a potem z wyróżnieniem studia architektoniczne w Instytucie Inżynierów Cywilnych w Petersburgu (1893–1998 i uzupełniające studia w Paryżu. Studia w Paryżu zaowocowały francuską nowoczesnością i lekkością stylu kolejnych projektów, podstawą jego prac były jednak wzory polskiej architektury dworkowej i kościelnej.

W roku 1898 znalazł zatrudnienie w pracowni architekta Konstantego Wojciechowskiego, a w 1902 – aż do 1919,  już w odrodzonej Polsce – w wydziale budowlanym m.st. Warszawy jako architekt miejski.
W latach 1921–1931 prowadził własne biuro architektoniczne. W tamtych czasach architekt był zazwyczaj nie tylko projektantem, lecz także budowniczym, realizującym swoje projekty aż do ukończenia ich realizacji, i nie inaczej było z  Julianem Dzierżanowskim. Projektował także meble, obiekty sztuki użytkowej, malował akwarele. W latach 1931–1939 pracował w Ministerstwie Komunikacji. Czas wojny spędził w Krakowie, gdzie wykładał w szkole technicznej.

Wśród jego znanych prac są między innymi:

– hala targowa miejska przy ul. Koszykowej (1906–1909);
– przebudowa kamienicy „Pod Messalką” na Krakowskim Przedmieściu;
– przebudowa siedziby SA „Siła i Światło” przy ul. Marszałkowskiej 94 (róg ul. Nowogrodzkiej);
– przebudowa domu przy ul. Nowy Świat 4 na siedzibę Polskiego Monopolu Tytoniowego;
– kościoły w Ożarowie, Baranowie, Bąkowie;
– remizy tramwajowe przy ul. Kawęczyńskiej i na Rakowcu (nieistniejąca), remiza autobusowa przy ul. Inżynierskiej, warsztaty tramwajowe przy ul. Młynarskiej;

W Podkowie Leśnej:

– projekt rozbudowy dworu Regulskich w Zarybiu;
– projekt budynku Klubu Sportowego (Pałacyku Kasyno) w parku miejskim;
– projekt budynku stacji kolejki EKD (obecnie WKD) Podkowa Leśna Główna, jak również budynków stacyjnych EKD w Komorowie i Grodzisku Mazowieckim (tylko budynek w Podkowie Leśnej przetrwał do czasów obecnych w praktycznie niezmienionym stanie).

Julian Dzierżanowski był dwukrotnie żonaty, z małżeństwa z Pauliną z Wysockich miał synów: Jerzego, który w wieku 17 lat zginął 15 sierpnia 1920 r., walcząc jako ochotnik w bitwie nad Wkrą, oraz Lecha, żołnierza AK, który zmarł po II wojnie światowej. Trzeci syn, Andrzej Maria (ur. 1930), z małżeństwa z Anną z Pańkowskich, obecnie mieszka we Wrocławiu i prowadzi witrynę internetową poświęconą pamięci Ojca.

Julian Dzierżanowski zmarł 31 marca 1943 r.

Opr. Jerzy Rudowski, na podstawie: Grzegorz Grądkowski, Architektrura Podkowy Leśnej, wyd. 2, TPMOPL 2007, Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, wyd.Budownictwo i Architektrura, Warszawa 1954 oraz witryny internetowej juliusz-dzierzanowski.weebly.com, powadzonej przez Andrzeja Dzierżanowskiego.