Jolanta Fortini

Jolanta Monika Fortini (1938–2024)

Geografka, ekolożka, radna, delegatka do Sejmiku Mazowieckiego

Jolanta Monika Fortini (1938–2024)

fot. archiwum rodzinne

Urodziła się 18 lutego 1938 r. w Warszawie. Nie miała rodzeństwa, rodzicami jej byli Stanisław Fortini, z zawodu architekt, i Zofia z Zaleskich, nauczycielka w Państwowym Liceum Techniki Teatralnej w Warszawie. Jolanta uczęszczała do Liceum Ogólnokształcącego im. Stefanii Sempołowskiej w Warszawie, gdzie zdała maturę w 1955 r. W latach 1955–1960 studiowała w Uniwersytecie Warszawskim, na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi, w roku 1962 obroniła pracę magisterską.

W 1959 r. zawarła związek małżeński z Andrzejem Leonardem Iwanowskim (1938–2024), geografem, taternikiem, instruktorem narciarskim, fotografem. Ślubu udzielał im ksiądz Leon Kantorski w kościele św. Anny w Warszawie. Z tego związku  urodził się syn Andrzej Jakub Iwanowski. Po ślubie używała nazwiska Fortini-Iwanowska.

W latach 1960–1964 pracowała w Państwowym Instytucie Hydrologiczno-Meteorologicznym (później przekształcony w IMGW) w Warszawie. Następnie przez 14 lat związana była z Zakładem Aerologii Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Legionowie.

Kolejnym miejscem zatrudnienia (1978–1995) stał się Instytut Kształtowania Środowiska, przekształcony później w Instytut Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej w Warszawie.

W latach 70. i 80. ubiegłego wieku aktywnie uczestniczyła w niezależnym ruchu opozycyjnym. W latach 1976–1978 kolportowała „Komunikat” KOR, „Biuletyn Informacyjny”, Robotnik” i książki drugiego obiegu, zbierała pieniądze na pomoc rodzinom robotników z Radomia i Ursusa represjonowanych po Czerwcu ’76, współpracowała z Niezależną Oficyną Wydawniczą NOW-a.

Od 1980 r. była współzałożycielką i członkinią Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” w IKŚ w Warszawie. Pełniła tam funkcję sekretarza.

W Biurze Informacyjnym Regionu Mazowsze w latach 1980–1981 społecznie zajmowała się kolportażem wydawnictw: „Kos”, „Tygodnik Mazowsze”, „Tygodnik Wojenny”, „Solidarność Walcząca”, „PWA – Przegląd Wiadomości Agencyjnych”. Wydawała i rozprowadzała podziemne pismo ekologiczne „Serwis Ochrony Środowiska”. Zaangażowała się w przekazywanie do Londynu informacji o działalności opozycyjnej w Polsce.

Od 1981 r. wchodziła w skład Prymasowskiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom, powołanego przez kardynała Józefa Glempa przy kościele św. Anny w Warszawie.

Do Podkowy Leśnej sprowadziła się w 1983 r. Tu powtórnie wyszła za mąż, za Janusza Marię Morawskiego (1930–2025) – inżyniera, biomechanika, profesora nauk technicznych. Do rozwodu używała nazwiska Fortini-Morawska.

W 1984 r. współwydawała pismo podziemne „Bunt”, współpracowała z grupą techniczną „Kwadrat” w ramach „Armenii” (była testerem audycji, pośredniczyła w załatwianiu sprzętu).

Od razu aktywnie włączyła się w działalność Parafialnego Komitetu Pomocy Bliźniemu w Podkowie Leśnej.

Podczas obrad Okrągłego Stołu w 1989 r. była, wraz z Anielą Matuszkiewicz, asystentką prof. Stefana Kozłowskiego, przewodniczącego podzespołu do spraw ekologicznych, czyli podstolika ekologicznego, ze strony opozycyjno-solidarnościowej.

Ale jej ukochanym miejscem na ziemi była Podkowa Leśna. Joanna Fortini brała udział w tworzeniu demokracji lokalnej i uczestniczyła w budowaniu odrodzonego samorządu. Współtworzyła Podkowiański Komitet Obywatelski „Solidarność”. Po jego ukonstytuowaniu się została sekretarzem.

W 1990 r. zdobyła mandat radnej w pierwszych w pełni demokratycznych wyborach samorządowych. W I kadencji Rady Miasta sprawowała funkcję wiceprzewodniczącej. Kierowała też komisją do spraw ekologii i planowania przestrzennego. Uczestniczyła w tworzeniu pierwszego „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego”, który był po planie Antoniego Jawornickiego drugim, bardzo ważnym dla Podkowy Leśnej dokumentem planistycznym.

W latach 19941998 była delegatką naszego miasta w Sejmiku Samorządowym Województwa Mazowieckiego i wiceprzewodniczącą Komisji Ładu Przestrzennego, Ochrony Środowiska i Rolnictwa. W kolejnej kadencji (1998–2002) była radną Rady Powiatu Grodziskiego i przewodniczącą Komisji do spraw Ekologii. Podkowianie znali ją jako redaktorkę naczelną „Wiadomości Podkowiańskich”.

Pismo to prowadziła w latach 1991–1998. Redagowanie i pisanie tekstów publicystycznych dotyczących ówczesnych problemów Podkowy i podkowian traktowała zawsze jako działanie społeczne, swą życiową pasję.

Kilka lat mrówczej pracy poświęciła, wraz z Elżbietą Kubek, przygotowaniu dwutomowej publikacji Niepokorni 1976–1989. Mieszkańcy powiatu grodziskiego na rzecz wolności. Książka wydana w 2014 r. stanowiła kompendium wiedzy o tamtych latach w Polsce.

Anna Maziarska tak opisała Jolantę Fortini: „Na słowa: Podkowa, samorząd, wybory, Jola rusza jak koń bojowy, którego huk dział i wrogie pociski tylko zagrzewają do walki. Nic jej nie straszne: ma za sobą lata wspinaczek wysokogórskich, w dzieciństwie była w pływackiej czołówce Polski, zdeptała z plecakiem i namiotem Bieszczady i Suwalszczyznę, kiedy jeszcze były to raje dla prawdziwych turystów”.

Za osiągnięcia dla Rzeczypospolitej Polskiej została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi; wyróżnienie lokalne, Odznakę Honorową „Zasłużony dla Miasta Ogrodu Podkowy Leśnej”, otrzymała 21 grudnia 2023 r.

Jolanta Fortini zmarła 8 listopada 2024 r. Pochowana została na miejscowym cmentarzu.

Oprac. HG, na podstawie: „Podkowiański Magazyn Kulturalny” 2005, nr 46 i 47;;Niepokorni 1976–1989. Mieszkańcy powiatu grodziskiego na rzecz wolności, t.1 i 2, oprac. Jolanta Morawska-Fortini i in., wyd. Archiwum Państwowe w Warszawie, Warszawa 2012 i 2014; slownik-niezaleznidlakultury.sws.org.pl; podkowalesna.pl/aktualnosci/zegnamy-jolante-fortini.html; www.przegladregionalny.pl/artykul/7876,odeszla-jolanta-fortini; nekrologi.wyborcza.pl; www.archimemory.pl/pokaz/stanislaw_fortini,21864; pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Morawski; Jadwiga Piwońska, Wniosek do Kapituły Odznaki Zasłużony dla Miasta Ogrodu Podkowy Leśnej, 2023; Grzegorz Majchrzak, Wojciech Stawiszyński (red.), Ludzie „Armenii”. Z dziejów podziemnej „Solidarności, wyd. Marek Derewiecki, Kęty 2024; wywiad z synem  Andrzejem Iwanowskim, wrzesień 2025 r.